उत्तर प्रदेशच्या बरेली जिल्ह्यात आंतरराष्ट्रीय संबंध असलेल्या गंभीर सायबर गुन्हेगारी नेटवर्कचा पर्दाफाश झाला आहे. यामध्ये स्थानिक पातळीवर जारी केलेल्या सिम कार्डचा वापर परदेशातून कार्यरत सायबर गुन्हेगारांनी केल्याचा धक्कादायक प्रकार उघडकीस आला. पाच दिवसांच्या विशेष कारवाईनंतर, बरेली पोलिसांनी प्री-एक्टिव्हेटेड (Pre-activated) सिम विकणाऱ्या पाच सिम कार्ड एजंटांची ओळख पटवली असून त्यांच्याविरुद्ध फसवणूक आणि माहिती तंत्रज्ञान कायद्याच्या तरतुदींच्या आधारे FIR नोंदवली आहे.

या सिम कार्डांचा वापर सायबर फसवणूक आणि सायबर गुलामीच्या ऑपरेशन्ससाठी (Cyber slavery operations) केला जात होता, हे नेटवर्क कंबोडिया, म्यानमार आणि लाओससह दाक्षिण आशियाई देशांमधून चालवले जात होते. भारतीय मोबाईल क्रमांकांचा वापर करून, फसवणूक करण्यासाठी हे सायबर गुन्हेगार भारतातील लोकांशी संपर्क साधून त्यांची फसवणूक करत होते आणि डिजिटल अरेस्ट स्कॅम्स, बँक फ्राॅड, OTP चोरी आणि ऑनलाईन आर्थिक फसवणूक यासारखी गुन्हे घडवून आणत होते.
अॅक्टिव्ह कार्डांचाच वापर :
भारतीय सायबर क्राइम समन्वय केंद्राने (I4C) दिलेल्या माहितीनंतर बरेलीतील काही SIM एजंट KYC नियमांचे उल्लंघन करत असल्याचे निदर्शनास आले. विशेष म्हणजे, आधीच अॅक्टिव्ह केलेल्या SIM कार्डांचीच विक्री केली जात होती. कि जी नंतर सायबर क्राइमसाठी वापरली जात होती.

याबाबत गोपनीय माहितीच्या आधारे, अनेक पोलीस ठाण्यांच्या सायबर युनिट्सना SIM card विक्रींचे निरीक्षण, कागदपत्रांचे व्हेरिफिकेशन आणि संशयास्पद हालचाली शोधण्यासाठी तैनात करण्यात आले. या ऑपरेशनचा मुख्य उद्देश स्थानिक स्तरावर SIM जारी करण्याच्या प्रक्रियेमधील फ्रॉड शोधणे हा होता.
तपासात धक्कादायक खुलासा…
संपूर्ण तपासात पोलिसांना आढळले की, बरेलीत विकल्या गेलेल्या सिम कार्डांचे पुढे परदेशी कॉल सेंटर आणि सायबर फसवणूक केंद्रांकडे मार्गदर्शन केले जात होते. या अनेक ठिकाणांवर मोठ्या प्रमाणात फ्राॅड सुरू होता, जिथे भारतीय नागरिकांना सायबर गुन्ह्यात अडकवले जाते आणि त्याना टार्गेट करून फ्रॉड कॉल करण्यास भाग पाडले जात होते.

भारतातील अधिकृत वापरातील सिम कार्डांचा वापर करून फसवणूक करणाऱ्यांना सुरुवातीच्या शंकेपासून वाचता आले, ज्यामुळे पीडित आणि तपासकर्त्यांसाठी कॉल लगेच आंतरराष्ट्रीय म्हणून शोधणे कठीण झाले. हे नंबर बँक अकाउंटवर, डिजिटल वॉलेट्सवर आणि सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्म्सवर हल्ला करण्यासाठी वापरले जात होते, ज्यामुळे त्यांचा शोध घेणे जिकरीचे बनले होते.
पोलिसांनी कसून चौकशी तसेच नोंदींच्या पडताळणीनंतर, पाच सिम कार्ड एजंटांविरुद्ध FIR नोंदवली असून आरोपींना फसवणूक संबंधित कलमांखाली व माहिती तंत्रज्ञान कायद्याच्या (IT Act) संबंधित तरतुदींच्या अंतर्गत नोंदवण्यात आले आहे, ज्याद्वारे अवैध सिम वितरणाद्वारे सायबरक्राईम सुलभ करण्यात आला.
या घटनेनंतर बेकायदेशीर SIM विक्री आणि KYC उल्लंघन केल्यास कठोर कायदेशीर कारवाई करण्याचा इशारा पोलिसांनी दिला आहे.