उत्तर प्रदेशच्या बरेली जिल्ह्यात आंतरराष्ट्रीय संबंध असलेल्या गंभीर सायबर गुन्हेगारी नेटवर्कचा पर्दाफाश झाला आहे. यामध्ये स्थानिक पातळीवर जारी केलेल्या सिम कार्डचा वापर परदेशातून कार्यरत सायबर गुन्हेगारांनी केला होता. पाच दिवसाच्या विशेष कारवाईनंतर, बरेली पोलिसांनी प्री-एक्टिव्हेटेड (Pre-activated) सिम विकणाऱ्या पाच सिम कार्ड एजंट्सची ओळख पटवली असून त्यांच्याविरुद्ध फसवणूक आणि माहिती तंत्रज्ञान कायद्याच्या तरतुदींच्या आधारे FIR नोंदवली आहे. त्यामुळे सावध राहा, कारण तुमचेही सिम कार्ड अशा पद्धतीने वापरले जाऊ शकते.
या सिम कार्डांचा वापर सायबर फसवणूक आणि सायबर गुलामीच्या ऑपरेशन्ससाठी (Slavery operations) केला जात होता, हे नेटवर्क कंबोडिया, म्यानमार आणि लाओससह दाक्षिण आशियाई देशांमधून चालवले जात होते. भारतीय मोबाईल क्रमांकांचा वापर करून, फसवणूक करणारे देशभरातील लोकांशी संपर्क साधून त्यांची फसवणूक करत होते आणि डिजिटल अरेस्ट (Digital Arrest), बँक फसवणूक, OTP चोरी आणि ऑनलाईन आर्थिक फसवणूक यासारखी गुन्हे घडवून आणत होते.
ऍक्टिव्ह कार्डांचाच वापर :
भारतीय सायबर क्राइम समन्वय केंद्राकडून (Indian Cyber Crime Coordination Centre- I4C) मिळालेल्या माहितीनंतर बरेलीतील काही SIM एजंट KYC (Know Your Customer) नियमांचे उल्लंघन करत असल्याचे निदर्शनास आले. विशेष म्हणजे, आधीच ऍक्टिव्ह केलेल्या SIM कार्डांचीच विक्री केली जात होती. कि जी नंतर सायबर क्राइमसाठी गैरवापर करण्यात येत होती.
याबाबत गोपनीय माहितीच्या आधारे, अनेक पोलीस ठाण्यांच्या सायबर युनिट्सना SIM विक्रींचे निरीक्षण, कागदपत्रांची पडताळणी आणि संशयास्पद ऍक्टिव्हिटी शोधण्यासाठी तैनात करण्यात आले. या ऑपरेशनचा मुख्य उद्देश स्थानिक स्तरावर SIM जारी करण्याच्या प्रक्रियेमधील फ्रॉड शोधणे हा होता.
तपासात काय आढळले ?
संपूर्ण तपासात पोलिसांना आढळले की बरेलीत विकल्या गेलेल्या सिम कार्डांचे पुढे परदेशी कॉल सेंटर आणि सायबर फसवणूक केंद्रांकडे मार्गदर्शन केले जात होते. या अनेक ठिकाणांवर मोठ्या प्रमाणात घोटाळा सुरू होता, जिथे भारतीय नागरिकांना सायबर गुन्ह्यात अडकवले जाते आणि त्याना टार्गेट करून फ्रॉड कॉल करण्यास भाग पाडले जाते.
भारतीय नोंदणीकृत सिम कार्डांचा वापर करून फसवणूक करणाऱ्यांना सुरुवातीच्या शंकेपासून वाचता आले, ज्यामुळे पीडित आणि तपासकर्त्यांसाठी कॉल लगेच आंतरराष्ट्रीय म्हणून शोधणे कठीण झाले. हे नंबर बँक अकाउंटवर, डिजिटल वॉलेट्सवर आणि सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्म्सवर हल्ला करण्यासाठी वापरले जात होते, ज्यामुळे त्यांचा शोध घेणे जिकरीचे बनले होते.
पोलिसांनी कसून चौकशी तसेच नोंदींच्या पडताळणीनंतर, पाच सिम कार्ड एजंटांविरुद्ध FIR नोंदवली असून आरोपींना फसवणूक संबंधित कलमांखाली व माहिती तंत्रज्ञान कायद्याच्या (IT Act) संबंधित तरतुदींच्या अंतर्गत नोंदवण्यात आले आहे, ज्याद्वारे अवैध सिम वितरणाद्वारे सायबरक्राईम सुलभ करण्यात आला.
या घटनेनंतर बेकायदेशीर SIM विक्री आणि KYC उल्लंघन केल्यास कठोर कायदेशीर कारवाई करण्याचा इशारा पोलिसांनी दिला आहे.
फसवणूक झाल्यास येथे संपर्क साधा ::
ऑनलाईन अथवा सायबर फसवणुकीची तक्रार https://cybercrime.gov.in या केंद्र सरकारच्या अधिकृत वेबसाईटवर नोंदवावी. तसेच प्रत्येक राज्यासाठी फोननंबर दिलेले असून त्यावरही तक्रार नोंदवता येऊ शकते. महाराष्ट्रासाठी 022-22160080 हा फोन नंबर आहे.
केंद्र सरकारच्या गृह खात्याने 1930 हा क्रमांक जारी केला आहे. त्यावरही तक्रार नोंदवता येईल.
